Зокиров Қодир Зокирович


2421

Туғилган сана: 1906 Июн 26
Вафот этган сана: 1992 йил
Тўғилган жойи: Фарғона вилояти
Йўналишлар: Биологлар

Зокиров Қодир Зокирович (1906 - 1992) – таниқли ўзбек ботаник олими, Ўзбекистон Республикаси Фанлар Академиясида (1956 йилдан) хизмат кўрсатган фан арбоби, Беруний номидаги давлат мукофоти совриндори.

У 25 июль 1906 йилда Фарғона вилоятининг Жалолобод (ҳозирги Қирғизистон Республикасининг Ош вилояти) қишлоғида ҳунарманд оиласида дунёга келади.

1920 йилда ёшлар ташкилотига кириб, ёшларнинг иқтисодий-ҳуқуқий бўлимнинг бўлим бошлиғи вазифасида фаолиятини давом эттиради.У саводсизликни камайтириш мақсадида фаол иштирок этган.

1932 йили педагогика академиясини муваффақиятли тамомлайди.

1937-1941 йилларда Ўзбек университетида доцент бўлиб, кейинчалик Саамрқанд давлат университетида “Ботаника” кафедраси мудири вазифасини вақтинчалик бажариб турди.

1941-1943 йилларда Ўрта Осиё университетида доцент бўлиб, кейинчалик “Ботаника” кафедра мудири лавозимида, 1941-1949 йилларда Тошкент педагогика институтида фаолиятини давом эттиради

1943 йилнинг ноябридан 1952 йилга қадар Низомий номидаги Тошкент педагогика институтида кафедра мудири ловозимида ишлаган.

1952-1956 йилларда Ўзбекистон Республикаси Фанлар Академиясининг Ботаника институтининг директори, 1956-1957 йилларда А.Навоий номли Ўзбек университетида (ҳозирги Самарқанд) ректор лавозимида, 1957 йилда Қ.З.Зокиров қишлоқ хўжалик фанлар Академиясининг президенти, 1959-1963 йилларда Олий Мажлис депутати, 1963-1966 йилларда М.Улуғбек номли Фарғона педагогика институти ректори, бу ерда Қ.З.Зокиров илмий иш бўйича ва малакали кадрларни тайёрлашни яхшилаш мақсадида кўпгина ишлар амалга оширди.

У бой педагогик тажрибаган эга. Узоқ йиллар мобайнида Тошкент педагогика институтининг ботаника кафедрасини бошқариш билан бир қаторда Ўртаосиё Самарқанд давлат универиситети ва Фарғона педагогика институти ботаника кафедраларининг илмий ишларида фаол иштирок этган. У кўплаб батаникага оид ўқув қўлланмалар ва дастурлар ишлаб чиққан олим сифатида таниқли.

У гулчилик тизимчиси бўлиб, кўплаб тадқиқотлар ўтказиб, қўзиқорин ва ўсимликлар қайси турга, оилага тегишлигини анқилаган.

Қодир Зокиров энг катта эътиборни Ўрта Осиёнинг жўғрофик номланишига, топономикага қаратди. Шогирди Х.А.Жамолхонов билан бирга ботаника терминларининг илмий қонун-қоидаларини ва заҳарли ўсимликларнинг ўзбекча номланиш ягона тизимини ишлаб чиқди.

У 1968 йили Беруний номидаги Давлат мукофоти билан тақдирланган.

У,П.К.Закиров билан биргаликда ўсимликларнинг янги глобал таснифларини яратиб, шу асосида ўзининг фундаментал илмий ишини ёзган. Илмий иш биринчи марта 1969 та йилда чоп этилган ва 1978 йили тўлдирилиб қайта нашр этилган. Шунингдек, шогирди Ю.П.Парпиев билан ҳажми катта бўлмаган, лекин жуда зарурий бўлган “К эволюции рода кандым (Calligonum L/)” мавзусидаги илмий ишни ҳам ёзган.

К.Закиров Ботаника Институти директори вазифасини бажарган вақтларда ботаника соҳасидаги изланишларида ресурсларнинг бошқариш йўналишига катта эътибор қаратган.

Буюк олим ва ажойиб инсон Қодир Зокирович Закиров1992 йили вафот этган.

ИШЛАРИ

Илмий ишлари (139)

  • Зарафшон флораси маълумотлари. Самарканд, 1941 (ЎзбДУ ишлари. Янги таркиб, № 28, 15-нашр).
    • Ўрта осиё ва Ўзбекистон ботаника географиясида худудлар муаммолари . //ЎзССР ФА сессиясида илмий доклад. -1947.- С.47-49
    • Шўрсевар ўсимликларнинг микрохудудлардаги ўзгаришлари масаласи, "ЎзССР бюллетени", 1947, № 10;
    • Ўрта осиё ботаник география терминологияси ва худудлар муаммолари. Зарафшон водийсининг юқори текисликлари. "Ўрта осиё ДУ бюллетени", 1947, 25 нашр.
    • Зарафшон дарёси флораси ва ўсимликлари, 1 б, Тошкент. 1955.
    • Адир худудини ўзлаштиришни рационал ташкил этиш масаласи //Қоракўл яйловларидан рационал фойдаланиш ва уларни яхшилаш илмий ишланмаси: Тез. Докл. - Тошкент, 1967. -С. 3-6.
    • Муқаддима. //Ўзбекистон яйлов ўсимлик дунёси ва ундан рационал фойдаланиш йўллари. - Тошкент, 1973. - Т.2.-С.3.
    • СССР саноати учун хом-ашё ўсимлиги сифатида герань ишлатиш тавсиялари. //Маълумот №85.-Тошкент: Фан, 1973.-14 с. С.Х.Чеврениди, Л.П.Хаидмухамедов билан ҳамкорликда.
    • Очқоқ дашт шўрланган ерларида қизилмия етиштириш тавсиялари. //Маълумот, №86.-Тошкент: Фан, 1973. - 20 с. Л.Е.Паузнер билан ҳамкорликда.
    • Ботаника терминлари энциклопедик луғати. - Тошкент: Фан, 1974. - 296 с. Х.Джамалханов билан ҳамкорликда.
    • Ботаника.//Ўзбекистонда фан. - Тошкент, 1974. - Т.1: Табиий фанлар. - С.231-247. Д.К.Саидов, И.И.Гранитов билан ҳамкорликда.
    • [Рецензия]. //Ўзб. биол. журн.-1974.-№1. - С.63-64.-Китобга рецензия.: Садыков С.С. Пахта самарадорлиги ва тез етишишини ошириш. - Тошкент, 1972. - 324 с. И.А. Имамалиев, Л.Г.Арутюнов, Д.А. Мусаев билан ҳамкорликда.
    • Ўсимлик типологияси принциплари. //3-10 июль кунидаги 12 Халқаро ботаника конгресси тақдим этилган доклад 1975 г.-Л., 1975. - С.185. П.К. Закировым билан ҳамкорликда.
  • Хато тўғрисида маълум қилиш Транслит